კალციუმის დეფიციტი — ყველაფერი, რაც ჰიპოკალცემიაზე უნდა ვიცოდეთ
13 ნოე 2024

კალციუმი არის მინერალი, საკვები ნივთიერება, რომლის არსებობაც ორგანიზმში მნიშვნელოვანია ჯანმრთელობის შენარჩუნებისთვის. კალციუმი ყველაზე ხშირად ასოცირდება ძვლებისა და კბილების ჯანმრთელობასთან, თუმცა ის ასევე ძალიან მნიშვნელოვან როლს ასრულებს სისხლის შედედებაში, არეგულირებს გულის ნორმალურ რიტმს და ნერვულ ფუნქციას, ხელს უწყობს ჰორმონების გამოყოფას და ეხმარება კუნთებს შეკუმშვაში.
იმისთვის, რომ ორგანიზმმა შეინარჩუნოს სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ყოველდღიური ფუნქციები, იგი თავად არეგულირებს სისხლში და ქსოვილებში კალციუმის მუდმივი რაოდენობის შესანარჩუნებას. კერძოდ, თუ სისხლში კალციუმის დონე ძალიან დაბალია, პარათირეოიდული ჰორმონი (PTH) აგზავნის სიგნალს ძვლებში, რომ კალციუმი გამოუშვან სისხლში. ამ ჰორმონს შეუძლია D ვიტამინის გააქტიურებაც ნაწლავში კალციუმის შეწოვის გასაუმჯობესებლად.
გარდა ამისა, პარათირეოიდული ჰორმონი (PTH) თირკმელებს უგზავნის სიგნალს შარდში ნაკლები კალციუმის გამოყოფის შესახებ.
ადამიანის ორგანიზმი საჭირო რაოდენობის კალციუმს ორი გზით იღებს:
კალციუმის საჭირო რაოდენობის მიღება შეგიძლიათ სხვადასხვა საკვების ან დანამატის მიღებით, მათ შორისაა:
რაც შეეხება ორგანიზმში კაციუმის გამოყოფას, თუკი ადამიანი არ მიირთმევს კალციუმის შემცველ საკვებს, ამ დროს სხეული კალციუმს ძვლებიდან გამოათავისუფლებს. როგორც წესი, კალციუმი, რომელიც არის ძვლებისგან გამოდევნილი (“ნასესხები”), მოგვიანებით ივსება.
ადამიანის ორგანიზმისთვის საჭირო კალციუმის დღიური ნორმა დამოკიდებულია ასაკზე.
კალციუმთან ერთად ძლიერი და მკვრივი ძვლების შენარჩუნებისთვის მნიშვნელოვანია ისეთი ნუტრიენტი, როგორიცაა D ვიტამინი. D ვიტამინი ხელს უწყობს ორგანიზმში კალციუმის და ფოსფატის რაოდენობის რეგულირებას. D ვიტამინის მისაღებად სამი გზა არსებობს: მზის შუქი, საკვები (რძე და მცენარეული რძე, ცხიმიანი თევზი (თინუსი, ორაგული, სკუმბრია, ტუნა), კვერცხის გული, ხორბლეული/მარცვლეული და ა.შ.) და საკვები დანამატები.
ადამიანის ორგანიზმი ყოველდღიურად კარგავს კალციუმს კანის, ფრჩხილების, თმის, ოფლის, შარდისა და განავლის მეშვეობით. გამომდინარე იქედან, რომ სხეული თავად ვერ გამოიმუშავებს კალციუმს, დანაკლისის შემთხვევაში იგი იღებს საჭირო რაოდენობის კალციუმს ორგანიზმში კალციუმის გამოდევნით (ძვლებიდან “სესხებით”). აღნიშნული დისბალანსი კი იწვევს ძვლების დასუსტებას და ისინი უფრო მარტივად მსხვრევადი ხდება.
კალციუმის სერიოზულ დეფიციტს ჰიპოკალციემია ეწოდება. ჰიპოკალცემია არის მდგომარეობა, როდესაც სისხლში (და არა ძვლებში) კალციუმის დონე არის ძალიან დაბალი.
ჰიპოკალციემია გამოწვეულია ისეთი დაავადებებით, როგორებიცაა: თირკმლის უკმარისობა, საჭმლის მომნელებელი ტრაქტის ოპერაციები ან ისეთი მედიკამენტებით, როგორებიცაა: შარდმდენები, რომლებიც ხელს უშლიან შეწოვას.
ჰიპოკალცემია შეიძლება გამოუვლინდეს ნებისმიერი ასაკის ადამიანს, მათ შორის ჩვილ ბავშვებსაც.
კალციუმის დეფიციტი/ჰიპოკალცემია შეიძლება გამოუვლინდეს ნებისმიერი ასაკის ადამიანს, მათ შორის ჩვილ ბავშვებსაც. თუმცა მიუხედავად ამისა, გამოიყოფა რისკ-ჯგუფები, სადაც უფრო მაღალია ჰიპოკალცემიის გამოვლენის ალბათობა.
ეს ჯგუფებია:
ქალები პოსტმენოპაუზურ პერიოდში – მენოპაუზის დროს ორგანიზმში ესტროგენის (ჰორმონი, რომელიც ხელს უწყობს კალციუმის შეწოვას და ძვლებში მინერალის შენარჩუნებას) გამოყოფა მცირდება, რაც შესაძლოა იქცეს ჰიპოკალცემიის ჩამოყალიბების რისკად.
ამენორეა — მდგომარეობა, რომლის დროსაც მენსტრუალური ციკლი დროზე ადრე წყდება ან დარღვეულია. ამენორეა ხშირად ვლინდება ანორექსიით დაავადებულ ახალგაზრდა ქალებში და სპორტსმენებში, რომლებიც ფიზიკურად ვარჯიშობენ ძალიან დიდი დატვირთვით.
ლაქტოზის შეუწყნარებლობა – მდგომარეობა, რომლის დროსაც ორგანიზმი ვერ ითვისებს რძეში შემავალ შაქარს (ლაქტოზას) ან რძის ცილებს.
უმრავლეს შემთხვევაში კალციუმის დეფიციტის/ჰიპოკალცემიის გამომწვევ მიზეზად პარათირეოიდული ჰორმონის (PTH) და/ან D ვიტამინის პრობლემები სახელდება.
ჰიპოკალცემიის სამი ყველაზე გავრცელებული მიზეზი არის:
ჰიპოკალცემიის გამომწვევი სხვა მიზეზები შეიძლება მოიცავდეს:
კალციუმის დეფიციტი/ჰიპოკალცემია შესაძლოა გამოვლინდეს მსუბუქი ან მწვავე სიმპტომებით.
კალციუმის დეფიციტის მსუბუქი ფორმის დროს პაციენტს შეიძლება არ გამოუვლინდეს სიმპტომები. მეორე მხრივ, მსუბუქი ფორმის დროს შეიძლება გამოვლინდეს შემდეგი სიმპტომები:
რაც შეეხება მწვავე ჰიპოკალცემიას, ვლინდება შემდეგი სიმპტომები:
კალციუმის დეფიციტის დროული მკურნალობა ჯანმრთელობის სხვა სირთულეების პრევენციაცაა. იმ შემთხვევაში, თუკი არ ხდება კალციუმის დეფიციტის დროული მკურნალობა, შეიძლება განვითარდეს შემდეგი გართულებები:
კალციუმის დეფიციტის დიაგნოსტირებისა და მკურნალობისთვის უნდა მიმართოთ ენდოკრინოლოგს. დიაგნოსტირებისთვის ენდოკრინოლოგი გირჩევთ შესაბამის ანალიზებს.
კალციუმის დეფიციტის დიაგნოსტირება შეიძლება მოხდეს შემდეგი ანალიზებით:
კალციუმის დეფიციტის/ჰიპოკალცემიის მკურნალობის ყველაზე გავრცელებული მეთოდი არის კალციუმის შემცველი მედიკამენტების პერორალური მიღება.
ზოგადად, ჰიპოკალცემიის დროს გამოიყენება შემდეგი მედიკამენტები:
კალციუმის დეფიციტის პრევენციისთვის ყველაზე უსაფრთხო და მარტივი გზაა რაციონში კალციუმით მდიდარი ისეთი საკვები პროდუქტების გათვალისწინება, როგორებიცაა: რძის პროდუქტები, მარცვლელული, ლობიო, ისპანახი, ლეღვი, ბროკოლი, ტოფუ, სოიოს რძე, თხილეული და ნუში.
პრევენციის კომპონენტში მნიშვნელოვანია გაითვალისწინოთ, რომ რისკს-ჯგუფში შემავალი ადამიანებისთვის საჭიროა ენდოკრინოლოგთან პერიოდული ვიზიტი და კალციუმის და D ვიტამინის შემცველი მედიკამენტების გამოყენებამდე კონსულტაციის გავლა.
13 ნოე 2024