რა არის ალერგიული რინიტი და როგორ გავუმკლავდეთ მას?
13 ნოე 2024

ალერგიული რინიტი, რომელსაც თივის ცხელებასაც (Hay fever) უწოდებენ, არის ცხვირის ლორწოვანი გარსის ანთება. ეს არის ერთგვარი ალერგიული რეაქცია ჰაერის წვრილ ნაწილაკებზე, რომელსაც ალერგენები ეწოდება. ალერგენები შეიძლება იყოს: ყვავილის ან ოთახის მტვერი, ცხოველის ბეწვი და ა.შ. ალერგიული რინიტი იწვევს ცემინებას, შეშუპებას, ცხვირის ქავილს, თვალების ქავილს და ცრემლდენას.
ალერგიული რინიტი შეიძლება იყოს სეზონური და ქრონიკული.
სეზონური ალერგიული რინიტის სიმპტომები შეიძლება გამოვლინდეს გაზაფხულზე, ზაფხულში და ადრე შემოდგომაზე. ისინი შეიძლება გამოწვეული იყოს ალერგიული რეაქციით ჰაერში გადატანილი ობის ან ხეების სპორებით, ბალახის და სარეველების მტვრით და ა.შ.
რაც შეეხება ქრონიკულ ალერგიულ რინიტს, ასეთ დროს ადამიანებს აღენიშნებათ სიმპტომები მთელი წლის განმავლობაში. ქრონიკული ალერგიული რინიტი ძირითადად გამოწვეულია მტვრის ნაწილაკებით, შინაური ცხოველების ბეწვით ან ქერტლით, ობის სპორებით და სხვა გამღიზიანებლებით.
ალერგიული რინიტი ძალიან გავრცელებული ალერგიული რეაქციაა. იგი გლობალურ გამოწვევად არის დასახელებული, რადგან გვხვდება ყველა ქვეყანასა და ეთნიკურ ჯგუფში, ასევე, ვლინდება ნებისმიერი ასაკისა და სქესის ადამიანში.
ალერგიულ რინიტს იწვევს იმუნური სისტემის რეაგირება ალერგენზე. გამომდინარე იქიდან, რომ ადამიანის იმუნური სისტემა არის ორგანიზმის ბუნებრივი თავდაცვითი მექანიზმი, ჰიპერმგრძნობელობის შემთხვევაში იგი ისეთივე რეაგირებას ახდენს ალერგენებზეც, როგორც ვირუსებსა და ინფექციებზე.
ალერგიული რინიტის გამომწვევი ყველაზე ხშირი ალერგენები არის:
ალერგიულ რინიტს აქვს გაციებისთვის დამახასიათებელი სიმპტომები, როგორებიცაა: ცემინება, სურდო, თვალებისა და ცხვირის წვა და ქავილი, ცრემლდენა და ა.შ.
ალერგიული რინიტის ზოგადი სიმპტომები მოიცავს:
იმის მიხედვით, თუ როგორი გავლენა აქვს ალერგიულ რინიტს ყოველდღიურ ცხოვრებაზე, განარჩევენ მსუბუქ ან საშუალო/მძიმე ფორმებს. შესაბამისად, ალერგიული რინიტის დროს სიმპტომებთან ერთად მნიშვნელოვანია შეფასდეს დაავადების გავლენა ცხოვრების ხარისხზე.
საშუალო და მძიმე ალერგიულ რინიტს ახასიათებს ქვემოთ ჩამოთვლილი შემდეგი გავლენები ცხოვრების ხარისხზე:
ზოგადად, ალერგია მემკვიდრეობითია, რაც იმას ნიშნავს, რომ თუ თქვენს მშობლებს აქვს/ჰქონდათ ალერგიული რინიტი, მაღალია ალბათობა, რომ იგი თქვენც გამოგივლინდებათ. გარდა გენეტიკისა, ალერგიული რინიტის რისკ-ფაქტორები შეიძლება იყოს:
ალერგიული რინიტს შეიძლება ახლდეს ორ მნიშვნელობა გართულება: ცხვირის პოლიპები და სინუსიტი.
ცხვირის პოლიპები არის ცხვირის ლორწოვან გარსზე ან სინუსებში (ცხვირის ღრუს დანამატ წიაღებში) არსებული წანაზარდები, რომლებიც შეიძლება გამოწვეული იყოს ალერგიული რინიტით.
რაც შეეხება სინუსიტს, იგი ამ ალერგიული რეაქციის ზოგადი გართულებაა. სინუსიტის დროს სინუსები შეშუპებული და ინფიცირებულია და მათში დაგროვილი ჭარბი ლორწო, როგორც წესი, ცხვირის ღრუდან ჩამოედინება, გამონადენის სახით.
ალერგიული რინიტის დიაგნოზი ისმება ანამნეზის (მათ შორის რისკ-ფაქტორების განსაზღვრის), გამოვლენილი სიმპტომების, ფიზიკური გამოკვლევისა და დიაგნოსტიკური ტესტების ერთობლიობის საფუძველზე.
ალერგიული რინიტის დიაგნოსტირებისთვის დიაგნოსტიკური ტესტებიდან ყველაზე მეტად არის გავრცელებული კანის ტესტები.
კანის ტესტის დროს მცირე რაოდენობით საეჭვო ალერგენები შეჰყავთ ადამიანის კანქვეშ ნემსის გამოყენებით. კანის ტესტები არის ალერგენების იდენტიფიცირების ყველაზე ეფექტური გზა, რადგან მათი მეშვეობით ვლინდება რომელ ალერგენებზეა მგრძნობიარე ადამიანი.
ალერგიული რინიტის მკურნალობისთვის განსხვავებული მეთოდები გამოიყენება.
პირველი მიდგომა ალერგიული რინიტის სეზონური ან ქრონიკული ფორმების მკურნალობისთვის არის აცილება, რაც გულისხმობს, რომ საწყისი ეტაპიდანვე თავიდან ავიცილოთ ალერგენები (მაგალითად: მტვერი, ბეწვი და ა.შ), რომლებიც იწვევენ სიმპტომებს.
მსუბუქი ალერგიული რინიტის დროს ცხვირის გამორეცხვა დაგეხმარებათ ცხვირიდან ლორწოს გამოტანაში. ამისთვის შეგიძლიათ შეიძინოთ მარილიანი ხსნარი აფთიაქში ან გააკეთოთ ის სახლში (1 ჭიქა (240 მილილიტრი) გამოხდილი ან ადუღებული და შემდეგ გაციებული წყალი, ნახევარი ჩაის კოვზი (3 გრამი) მარილი და მწიკვი სოდა).
მწვავე ალერგიული რინიტის მკურნალობისთვის იყენებენ მედიკამენტებს სხვადასხვა ფორმით - პერორალური ტაბლეტები, თხევადი წამლები, ცხვირის სპრეი და თვალის წვეთები.
ალერგიული რინიტის სამკურნალოდ გამოიყენება შემდეგი ტიპის მედიკამენტები:
ალერგიული რინიტის სამკურნალოდ ერთ-ერთი ფართოდ გავრცელებული მეთოდია იმუნოთერაპია. იმუნოთერაპია შეიძლება რეკომენდებული იყოს იმ ადამიანებისთვის, ვისთან მიმართებითაც მედიკამენტური მკურნალობა არ მუშაობს ან ეფექტიანი არაა.
იმუნოთერაპიის ორი მნიშვნელოვანი ტიპი არსებობს: ალერგიის საწინააღმდეგო აცრები და სუბლინგვური (ენის ქვეშ დასადები) ტაბლეტები - ალერგიის სეზონის დაწყებამდე რამდენიმე თვით ადრე პაციენტები ყოველდღიურად იყენებენ ენის ქვეშ დასადებ ტაბლეტებს ალერგიული რინიტის თავიდან ასაცილებლად და სიმპტომების სამართავად.
გაითვალისწინეთ, რომ ალერგიული რინიტის მკურნალობისთვის არ არის რეკომენდებული ანტიბიოტიკების გამოყენება და ქირურგიული ჩარევა ცხვირზე.
ალერგიული რინიტის თავიდან აცილების მექანიზმი არ არსებობს, მაგრამ შესაძლებელია სიმპტომების შემცირება, თუ გაითვალისწინებთ:
13 ნოე 2024